Over deze kaart
Deze kaart ontsluit het tekeningenarchief van de Rijksgebouwendienst (RGD) en zijn rechtsvoorgangers, (1761) 1824–1945. Ruim 2.000 bouwprojecten — rijksgebouwen, postkantoren, gerechtsgebouwen, gevangenissen, kazernes, musea en meer — staan op de plek waar ze werden gebouwd, met hun bouwtekeningen, foto's en bestekken per scan doorbladerbaar.
De Rijksgebouwendienst
Bij Koninklijk Besluit van 29 juli 1922 werd de zorg voor de rijksgebouwen opgedragen aan het Ministerie van Financiën, in de vorm van de Rijksgebouwendienst. Maar al ver daarvoor bouwde de rijksoverheid: de meeste ministeries hadden in de negentiende eeuw hun eigen bouwbureaus, en het archief bevat tekeningen van die voorgangers (waaronder Waterstaat, Justitie en Financiën) terug tot in de achttiende eeuw. Het is daarmee een venster op ruim een eeuw overheidsbouwkunst in Nederland.
Wat je op de kaart ziet
Elk punt is een bouwproject — meestal een gebouw op een adres. De inventaris is geografisch geordend: per plaats hangen de projecten, en onder elk project de losse tekeningbladen. Klik op een punt voor het detailvenster met de scans (bladeren met de pijltjes), de datering, de schaal, of een blad alleen op microfilm bewaard is, en een link naar het Nationaal Archief.
- Materiaal — tekeningen (objectenarchief van architect én constructeur), foto's van de gebouwen, en bestekken.
- Functie — het type gebouw, afgeleid uit de projecttitel (post & telegraaf, gevangeniswezen, rechtspraak, onderwijs, militair, museum, …).
- Soort tekening — opmeting, ontwerp, bestek- en werktekening, verbouwing, situatie.
- Periode — het bouw- of tekeningjaar.
Hoe deze kaart is gemaakt
De EAD-inventaris van het Nationaal Archief is geautomatiseerd doorlopen: per plaats-kop de bouwprojecten, met titel, datering, schaal en scans. De plaats komt uit de geografische kop; het adres of de straat uit de projecttitel. Die locaties zijn gegeocodeerd met de PDOK Locatieserver (de officiële Nederlandse adressen- en gebouwenbasis, BAG) op adres- of straatniveau, met de plaats als terugval. Markante gebouwen zijn waar mogelijk gekoppeld aan Wikidata. De scans komen rechtstreeks van de scanservice van het Nationaal Archief.
Wat er niet op staat
De inventaris 4.RGD is groter dan wat je hier ziet. Bewust buiten de kaart gelaten zijn de archiefdelen die niet aan een plaats te koppelen zijn:
- Generieke en type-ontwerpen (secties IA en IIA) — standaardontwerpen die niet voor één locatie zijn gemaakt (bijv. type-postkantoren of -woningen). Waar zulke tekeningen tóch aantoonbaar bij een plaats horen, zijn ze alsnog opgenomen; de rest staat alleen in de archiefinventaris, niet op de kaart.
- Documentatie (sectie IE) — knipsels, foto's en stukken zonder eigen plaatsordening; die lenen zich niet voor een kaart en zijn niet meegenomen.
Kanttekeningen
- De locatie is afgeleid uit de inventaristitels; niet elk project is even nauwkeurig te plaatsen. Waar alleen de plaats bekend is, staat het punt in het centrum van die plaats.
- Een deel van de bladen is alleen op microfilm bewaard of (nog) niet gedigitaliseerd; die tonen geen scan.
- Een klein aantal projecten heeft wél een adres, maar kon (nog) niet exact worden gegeocodeerd — die zijn alleen op inventarisnummer bij het Nationaal Archief te vinden.
Bron & hergebruik
Nationaal Archief, toegang 4.RGD — “Inventaris van het tekeningenarchief van de Rijksgebouwendienst (RGD) en rechtsvoorgangers”. De archiefstukken zijn volledig openbaar en als CC0 (publiek domein) beschikbaar.
Gegevens & broncode
De verwerkte data (alle bouwprojecten met plaats, functie, datering, scans en coördinaten) en de volledige broncode van kaart en pijplijn zijn vrij te gebruiken.